Ku: Ridhazia
PULITIK di Indonésia terus ngalaman gejolak, ditandaan ku aksi démonstrasi mahasiswa di sajumlah kota gedé di sakuliah Tanah Air.
Sok sanajan kitu, masarakat kiwari geus teu apal sacara écés kana informasi éta. Ampir euweuh siaran télévisi anu ngaliput sacara jéntré kajadian-kajadian éta.
Siga nu euweuh nanaon kajadian di nagara ieu. Kaayaan katingalina hening. Sagalana siga hadé-hadé waé. Tenang tanpa gejolak.
Takedown!
Dina ulikan komunikasi pulitik, kaayaan anu mencekam tapi teu dipikanyaho sacara lega ku masarakat, pantes diduga aya patalina jeung pangwatesan eusi digital anu populér disebut takedown.
Takedown ditandaan ku meungpeuk atawa mupus laporan ngeunaan hiji kajadian, nepi ka nutup sajumlah akun anu kritis. Éta léngkah dilakukeun ku otoritas nagara pikeun nyamarkeun kabuka jeung transparansi informasi ka masarakat.
Sarua Jeung Pambredelan
Takedown mindeng disaruakeun jeung pambredelan anu kungsi lumangsung di sababaraha nagara otoriter. Nu nyekel kakawasaan teu ragu-ragu ngabungkem sora kritik sarta ngawatesan kabébasan nyarita jeung ngébréhkeun pamadegan.
Prakték sensor digital saperti kieu ngurangan rohangan partisipasi masarakat anu kritis. Perdebatan anu lega di rohangan publik beuki heureut. Malah bisa waé jadi sipatna antidemokrasi, komo nepi ka ngarah kana otoritarianisme.
Ngancam Kabébasan Pers
Takedown ogé jadi ancaman pikeun kabébasan pers. Kabébasan média saolah-olah diatur ku panangan kakawasaan anu nangtukeun béja mana anu meunang disiarkeun jeung mana anu kudu dipendem, luyu jeung kapentingan pulitik nu keur dijaga.
Pangaruh Gentar
Fénoména takedown kacida ngalemahkeun fungsi kontrol masarakat, sanajan pangaruhna henteu salawasna katémbong langsung di rohangan publik. Kaayaan siga nu biasa waé, teu pati matak hariwang. Tapi pangaruhna kacida nyata.
Salah sahiji pangaruhna nyaéta masarakat ngalaman naon anu dina téori komunikasi digital disebut chilling effect atawa pangaruh gentar.
Hartina, timbul rasa sieun pikeun nyarita jeung ngébréhkeun pamadegan sacara jujur. Hirup karasa poék, pinuh ku rasa curiga, sieun kana tekanan sosial atawa intimidasi di rohangan digital.
Leuwih-leuwih lamun disanghareupan ku serangan ti buzzer atawa ancaman doxing (nyebarkeun data pribadi), anu mindeng nargétkeun jalma-jalma anu boga pamadegan kritis.
Prakték saperti kieu ngageser substansi perdebatan tina eusi kawijakan kana serangan pribadi, kalawan tujuan nyiptakeun rasa sieun di tengah masarakat. *
* Ridhazia, dosen senior Fidkom UIN Sunan Gunung Djati, kolumnis, paniten psikologi jeung pasualan komunikasi sosial pulitik, nganjrek di Bandung, Jawa Barat.
Comments