Ku: Budi Setiawan
“Cilaka jalma-jalma nu curang, nya éta jalma-jalma nu lamun narima takaran ti batur maranéhna ménta dipinuhan, tapi lamun maranéhna nu nyatu atawa nimbang pikeun batur, malah dikurangan.”
(QS. Al-Muthaffifin: 1–3)
Geus sabulan katukang panulis rutin meulian beras “premium” ti minimarket deukeut imah. Bungkusna rapih, mérek kawentar, hargana ogé mahal. Tapi kumaha kanyataanna? Kacida leungitna.
Aroma jeung kualitas berasna henteu saluyu jeung labél jeung harga nu ditembrakkeun. Mimitina mah kuring ngira ukur keur kurang untung. Tapi sanggeus maca béja nu ngungkab dugaan prak-prakan pengoplosan beras ku leuwih ti 200 mérek kawentar di pasar (Fortune Indonesia, 16/07/25), kacida kabuktina.
Ieu lain saukur perkara kualitas pangan. Ieu teh mangrupa panghianatan sistematis ka konsumén jeung ka etika dagang. Nu leuwih matak reuwasna, para palaku téh lain tukang dagang leutik atawa kelas cikur, tapi perusahaan-perusahaan gedé nu salila ieu giat pisan ngawangun citra mérek. Dina ieu kasus, nu leuwih kuat ti hukum téh nya éta branding, jeung nu leuwih dominan ti etika téh nya éta orientasi kana kauntungan.
Kayaan ieu sigana mah henteu saukur lalawora, tapi geus jadi bagian tina strategi bisnis jangka panjang nu kacida terstrukturna: ngamodifikasi bungkus, nyasabkeun konsumén, jeung ngala kauntungan tina kabohongan. Ieu mah lain kompetisi usaha deui, tapi geus asup kana rekayasa pasar gaya kartel pangan nu teu kaéléhkeun ku hukum.
Pamaréntah, sanajan ngaliwatan Satgas Pangan atawa Kemendag, katempo kawas euweuh daya. Hukuman? Enteng. Tindakan? Mintul. Lobi jeung celah régulasi mah sigana leuwih gampang dipaké ti batan ngajamin kaadilan dagang pikeun rahayat. Padahal, naha lain tugas nagara pikeun ngajaga konsumén tina prak-prakan tadlis (nyamur kualitas) jeung ghisy (tipu dagang) nu jelas-jelas diharamkeun ku Islam?
Kecurangan dina takaran jeung kualitas téh lain perkara leutik. Ieu téh soal moralitas nu geus leungit tina denyut perdagangan kiwari. Lamun kadaharan poko rahayat gé geus dijieun mainan, naon deui nu masih bisa dipercaya tina pasar?
Ieu kudu jadi alarm tarik. Pasar pangan geus robah jadi lahan manipulasi, sarta para pelaku ékonomi gedé geus henteu sieun deui ngajalankeun jalan panghianatan demi ngudag margin kauntungan. Dina kaayaan ékonomi nu beuki ngimpitan, rahayat lain ngan ukur dibebani ku harga mahal, tapi ogé ditipu sacara tarang-terangan.
Kartel pangan jeung para pemangku kawijakan nu ngantep ieu kaayaan, sabenerna keur melak bibit ketidakadilan struktural dina jero beuteung rahayat. Urang teu ngan butuh pangawasan, tapi ogé tobat moral dina prak-prakan bisnis. *
* Budi Setiawan, paniten pasualan sosial ekonomi jeung pulitik, wartawan senior nu kungsi ngajajal ibukota, alumni FISIP Unpad Bandung, Jawa Barat.
Comments