Ku : Firyal Hasna Thufaila
BUDAYA Sunda mangrupa salah sahiji kabeungharan Indonesia anu miboga ciri has dina basa, kasenian, adat istiadat, jeung ajén-inajén kahirupan masarakatna. Rupa-rupa kasenian saperti angklung, wayang golek, tari Jaipong, jeung degung jadi bagian tina warisan budaya anu nepi ka ayeuna masih dipikawanoh.
Salian ti kasenian, budaya Sunda ogé katémbong dina pamakéan basa sapopoé, tradisi masarakat, sarta sikep silih ajénan. Sanajan kitu, di tengah kamajuan jaman anu beuki modéren, budaya Sunda nyanghareupan tangtangan sangkan tetep dipikawanoh jeung dilaksanakeun ku generasi ngora.
Kareueus kana budaya daérah sakuduna henteu ngan saukur ditembongkeun ku pangakuan yén budaya Sunda téh warisan karuhun, tapi ogé ngaliwatan usaha pikeun mikawanoh, ngarti, jeung ngamumulé éta budaya dina kahirupan sapopoé.
Kamajuan téknologi jeung média sosial geus ngarobah cara generasi ngora mikawanoh kabudayaan. Ngaliwatan Instagram, TikTok, YouTube, jeung rupa-rupa platform digital séjénna, masarakat bisa ningali rupa-rupa budaya ti nagara séjén kalayan gampang. Kaayaan ieu méré kasempetan pikeun nambahan pangaweruh, tapi ogé ngajadikeun budaya lokal kudu bersaing jeung tren anu leuwih populér.
Basa Sunda, contona, sakapeung ngan dipaké di lingkungan kulawarga atawa dina paguneman nu tangtu, sedengkeun basa Indonesia jeung basa asing leuwih mindeng kapanggih dina rupa-rupa kontén digital. Ieu lain hartina pamakéan basa séjén kudu dijauhan.
Nu jadi pasualan nyaéta kumaha masarakat tetep méré rohangan pikeun basa jeung budaya Sunda sangkan henteu beuki jauh tina kahirupan generasi ngora. Budaya daérah perlu terus diwanohkeun ku cara anu luyu jeung kamajuan jaman tanpa kaleungitan ajén-inajén jeung idéntitasna.
Dina kaayaan saperti kitu, jurnalisme miboga peran penting pikeun ngawanohkeun budaya Sunda ka masarakat anu leuwih lega. Jurnalisme henteu ngan saukur ngabahas pasualan pulitik, ékonomi, kajahatan, atawa kajadian anu keur ramé dibahas, tapi ogé bisa ngangkat kahirupan sosial jeung kabudayaan masarakat.
Wartawan bisa nyieun laporan ngeunaan kasenian tradisional, ngawawancara palaku budaya, ngadokuméntasikeun upacara adat, atawa nalungtik alesan hiji tradisi masih dipertahankeun ku masarakat.
Ngaliwatan warta anu matak pikaresepeun jeung dumasar kana fakta, masarakat bisa meunang pamahaman anu leuwih jembar ngeunaan sajarah, harti, jeung tangtangan anu disanghareupan ku hiji kabudayaan.
Ku kituna, jurnalisme bisa jadi sasak antara warisan karuhun jeung generasi kiwari. Pemberitaan ngeunaan budaya ogé bisa mantuan masarakat sadar yén ngamumulé budaya lain ngan tanggung jawab pamaréntah atawa seniman, tapi ogé jadi kapentingan babarengan.
Jurnalisme Sunda miboga ciri has sabab ngagunakeun basa Sunda pikeun nepikeun informasi ka masarakat. Pamakéan basa daérah dina warta bisa mantuan ngajaga kalumangsungan basa Sunda sakaligus ngadeukeutkeun informasi ka nu maca anu ngagunakeun basa éta dina kahirupan sapopoé.
Salah sahiji contona bisa katitén dina program warta Tangara Pasundan di Bandung TV anu nepikeun informasi ngagunakeun basa Sunda. Ayana program saperti ieu némbongkeun yén basa daérah bisa dipaké dina prakték jurnalistik, lain ngan saukur dina paguneman sapopoé atawa pintonan seni.
Sanajan kitu, pamakéan basa Sunda dina warta tetep kudu merhatikeun kaidah jurnalistik, saperti katepatan fakta, kajelasan informasi, kasaimbangan warta, jeung pamakéan basa anu gampang kaharti. Ku kituna, jurnalisme Sunda henteu ngan saukur jadi sarana pikeun ngamumulé basa, tapi ogé tetep ngalaksanakeun pancén utamana dina nepikeun informasi anu mangpaat pikeun masarakat.
Sanajan miboga kasempetan pikeun mekar, jurnalisme Sunda ogé nyanghareupan tangtangan dina narik perhatian generasi ngora. Kontén budaya sakapeung dianggap kurang matak pikaresepeun dibandingkeun jeung warta viral, hiburan, atawa tren anu gancang robah dina média sosial.
Padahal, kabudayaan bisa ditepikeun ngaliwatan rupa-rupa wangun anu leuwih kréatif, saperti vidéo dokuméntér pondok, artikel populér, wawancara jeung seniman ngora, nepi ka laporan ngeunaan tradisi anu masih dilaksanakeun di lingkungan masarakat.
Wartawan ogé bisa ngangkat pasualan anu jarang meunang perhatian, contona kasusah dina nyiapkeun generasi penerus kasenian tradisional, nguranganana pamakéan basa Sunda, atawa usaha masarakat dina mertahankeun tradisi di tengah parobahan gaya hirup.
Liputan saperti ieu perlu dilaksanakeun ngaliwatan ngumpulkeun data, wawancara, jeung mariksa fakta sangkan informasi anu ditepikeun henteu ngan saukur matak pikaresepeun, tapi ogé bisa dipertanggungjawabkeun. Ku cara kitu, budaya Sunda bisa hadir minangka topik anu raket jeung kahirupan masarakat modéren.
Pikeun mahasiswa Jurnalistik, ngamumulé budaya ngaliwatan média bisa jadi kasempetan pikeun mekarkeun kamampuh sakaligus méré kontribusi ka masarakat. Mahasiswa bisa ngalatih téhnik wawancara, nulis warta, fotografi, jeung produksi vidéo ku cara ngangkat téma kabudayaan lokal.
Contona, mahasiswa bisa nyieun laporan ngeunaan kelompok kasenian di daérahna, nalungtik sajarah hiji tradisi, atawa ngadokuméntasikeun pamadegan generasi ngora ngeunaan pamakéan basa Sunda. Hasil liputan éta bisa dipedalkeun ngaliwatan média kampus atawa platform digital sangkan bisa kahontal ku nu maca anu leuwih loba.
Dina prosésna, mahasiswa ogé kudu mastikeun yén informasi anu ditepikeun luyu jeung fakta sarta tetep ngajénan narasumber jeung masarakat anu jadi objék liputan. Ku kituna, jurnalisme henteu ngan saukur jadi sarana pikeun nepikeun informasi, tapi ogé bisa dipaké pikeun ngawanohkeun kabeungharan budaya anu meureun can loba dipikawanoh ku masarakat.
Pamustunganana, mangsa hareup budaya Sunda henteu ngan ditangtukeun ku sabaraha gedé rasa reueus masarakat kana warisan karuhunna, tapi ogé ku tindakan nyata pikeun ngajaga kalumangsunganana.
Jurnalisme Sunda bisa milu aub ngaliwatan warta anu ngawanohkeun kasenian, basa, tradisi, jeung kahirupan masarakat ku cara anu matak pikaresepeun sarta tanggung jawab. Kamajuan téknologi sakuduna dimangpaatkeun minangka kasempetan pikeun ngalegaan jangkauan budaya, lain dijadikeun alesan pikeun ninggalkeunana.
Generasi ngora bisa nuturkeun kamajuan jaman bari tetep diajar basa daérah, mikawanoh kasenian tradisional, jeung ngahargaan ajén-inajén anu diwariskeun ku para karuhun. Ku kituna, kareueus kana budaya Sunda perlu diwujudkeun ngaliwatan kalibet sacara aktif dina usaha ngamumulé budaya.
Jurnalisme bisa jadi salah sahiji jalan pikeun ngahubungkeun kabudayaan jaman baheula jeung kahirupan kiwari, sangkan budaya Sunda henteu ngan saukur diinget minangka warisan, tapi tetep hirup jeung mekar babarengan jeung generasi penerusna.
*Firyal Hasna Thufaila, mahasiswa smester 7 Prodi Ilmu Jurnalistik Fidkom UIN Sunan Gunung Djati, keur tatahar nyanghareupan panalungtikan skripsi, nganjrek di Bandung, Jawa Barat.
Comments