Ku: Rahmat Hidayat Djati
ASA can lila ti poe Kemis, 20 Pébruari 2025 kamari, nalika Présidén Prabowo ngalantik Gubernur jeung Wakil Gubernur Jawa Barat 2025-2030, nyaéta Dedi Mulyadi (KDM) jeung Erwan Setiawan. Ti saprak harita nepi ka ayeuna jeung ka hareupna, panulis salaku Ketua Komisi I DPRD Jawa Barat miboga kawajiban pikeun nepikeun réfléksi anu jernih jeung tanggung jawab.
Panulis henteu nempatkeun diri minangka pangkritik anu nangtung di luar sistem. Salaku Ketua Komisi I DPRD Jawa Barat widang pamaréntahan, panulis aya di jero sistem pamaréntahan daérah anu sarua. Tugas utamana nyaéta mastikeun yén énergi kapamingpinan KDM-Erwan ditarjamahkeun kana tata kelola anu tertib, sah sacara hukum, sarta éféktif dina palaksanaanana.
Panulis sacara terbuka ngaku yén arah kawijakan KDM-Erwan lolobana ngabéla rahayat leutik sarta responsif kana isu lingkungan. Ieu nuduhkeun kawani pulitik anu pantes diapresiasi. Sanajan kitu, dina prakna salila sataun ieu, panulis ogé ningali aya jarak antara visi pulitik jeung kasadiaan administrasi birokrasi. Di dieu pisan fungsi pangawasan DPRD jadi penting, lain pikeun ngalambatkeun, tapi pikeun nguatkeun.
Urang mimitian ku kawijakan moratorium panerbitan idin perumahan, anu dimaksudkeun minangka léngkah mitigasi résiko bencana. Ieu sacara prinsip miboga dasar moral jeung rasionalitas kawijakan anu kuat. Jawa Barat nyanghareupan tekanan ékologis anu nyata, sarta pamaréntah daérah mémang teu meunang ngantep tata ruang lumangsung tanpa kontrol.
Nalika panghentian idin dilaksanakeun ngaliwatan surat edaran administratif anu dampakna ngahontal séktor investasi jeung lintas kawenangan, mangka mucunghul pasualan kapastian hukum.
Dina kontéks tupoksi Komisi I anu ngabidangi pamaréntahan, perizinan, jeung hukum perundang-undangan, panulis miboga pamadegan yén kawijakan anu miboga implikasi lega merlukeun panguatan régulasi anu leuwih pageuh jeung terstruktur.
Pikeun panulis, ieu pasualan lain soal satuju atawa henteu satuju kana moratorium. Pasualanna nyaéta kumaha mastikeun yén kawijakan éta nangtung dina dasar hukum anu kuat, sangkan henteu nimbulkeun kabingungan di tingkat OPD atawa pamaréntah kabupatén jeung kota. Kawijakan anu sacara moral hadé bakal kaleungitan daya dukung lamun piranti hukumna lemah.
Leuwih ti éta, dina widang kawijakan publik, Christopher Hood (2007) dina The Tools of Government negeskeun yén kasuksésan kawijakan pisan gumantung kana kasaluyuan antara tujuan jeung instrumen anu digunakeun. Pamaréntah miboga rupa-rupa alat, mimiti ti régulasi formal, insentif ékonomi, nepi ka instrumen administratif. Lamun instrumen anu dipilih teu saluyu jeung lega dampak kawijakan, mangka legitimasi jeung éféktivitas kawijakan bisa ngalaman panurunan.
Pengetatan Izin Pertambangan
Léngkah panertiban atawa panghentian idin pertambangan ogé lahir tina niat pikeun ngajaga lingkungan jeung netepkeun tata kelola sumber daya alam. Sanajan kitu, kawijakan saperti kieu teu bisa nangtung sorangan. Ieu aya patalina jeung ranté pasok matérial, stabilitas ékonomi daérah, sarta pangawasan di lapangan.
Michael Lipsky (1980) ngaliwatan konsép street level bureaucracy ngajelaskeun yén kawijakan publik ahirna dilaksanakeun ku aparatur di tingkat handap. Maranéhna anu aya di garis hareup palayanan miboga diskresi sarta nyanghareupan kawatesan sumber daya. Lamun kawijakan teu dilengkepan ku SOP anu écés, pedoman operasional anu rinci, sarta koordinasi lintas OPD anu solid, mangka palaksanaanana bakal gumantung pisan kana tafsir masing-masing palaksana.
Dina pangalaman pangawasan kami, masalah mindeng mucunghul lain kusabab tujuan kawijakan anu salah, tapi lantaran teu aya pituduh téknis anu cukup rinci pikeun dilaksanakeun ku aparatur di lapangan. Pengetatan idin tambang, contona, merlukeun integrasi data perizinan, panguatan pangawasan ku Satpol PP, koordinasi jeung dinas patali, sarta mékanisme transisi anu écés pikeun séktor konstruksi jeung ékonomi lokal.
Tanpa desain administratif anu asak, kawijakan anu dimaksudkeun pikeun netertibkeun malah bisa nyiptakeun rohangan abu-abu anu boga poténsi dimangpaatkeun ku prakték ilegal. Ku kituna, salaku Komisi I anu ogé ngabidangi katengtreman jeung katertiban sarta aparatur, panulis boga pamadegan yén panguatan mékanisme palaksanaan sarua pentingna jeung netepkeun tujuan kawijakan.
Panulis ogé sacara terbuka nepikeun yén gancangna léngkah kawijakan KDM mindeng can sagemblengna diimbangan ku kasadiaan téknokratis ASN. Ieu lain kritik pribadi ka individu tangtu, tapi mangrupakeun réfléksi kana struktur birokrasi anu merlukeun panguatan sistem.
Lamun kawijakan gerak gancang sedengkeun lembaga can sagemblengna siap, mangka ketegangan antara kahayang pulitik jeung prosedur administrasi bakal terus mucunghul. Di dieu pentingna panertiban tata kerja jeung tata kelola administrasi—komo deui Komisi I ogé ngabidangi kepegawaian, aparatur, sarta pendidikan jeung palatihan aparatur. Hartina, solusi anu didorong lain saukur évaluasi kawijakan, tapi ogé ngabebenah sistem kerja, ningkatkeun kapasitas ASN, sarta nyusun SOP terpadu.
Ku kituna, aya kabutuhan pikeun nguatkeun budaya koordinasi lintas OPD. Kawijakan teu meunang jalan sacara séktoral, tapi kudu terintegrasi dina hiji sistem pamaréntahan anu rapih. Tanpa éta, visi pulitik bakal hésé ditarjamahkeun jadi output administratif anu konsisten.
Hal ieu saluyu jeung prémis Samuel P. Huntington (1968) dina Political Order in Changing Societies, anu nekenkeun yén ketidakstabilan mindeng kajadian nalika mobilisasi pulitik leuwih gancang tibatan institusionalisasi. Dina kontéks Pamaréntah Provinsi Jawa Barat, énergi kapamingpinan anu kuat kudu dibarengan ku panguatan prosedur, struktur organisasi, sarta disiplin administratif.
Komunikasi jeung Sinergi
Undang-Undang Nomor 23 Taun 2014 netepkeun yén pamaréntah daérah diwangun ku kapala daérah jeung DPRD. Hartina, sinergi lain hiji pilihan, tapi mangrupakeun struktur konstitusional. Panulis henteu ningali pangawasan ti kami minangka prakték oposisi. Sabalikna, ieu mangrupakeun mékanisme panyeimbang sangkan kawijakan tetep aya dina jalur hukum jeung tata kelola anu bener.
Ku kituna, saestuna kudu aya rohangan komunikasi antara gubernur, kapala dinas, jeung DPRD, anu dikuatkeun sacara sistematis jeung berkelanjutan. Utamana dina kawijakan anu boga dampak lega saperti perizinan jeung pertambangan.
Ku komunikasi anu hadé, urang bisa ngaminimalkeun poténsi kagaduhan administratif bari ngagancangkeun harmonisasi régulasi.
Panulis yakin yén Jawa Barat miboga poténsi gedé pikeun jadi provinsi anu progresif tapi ogé tertib. Énergi kapamingpinan geus aya. Kabélaan sosial geus katingali. Tapi léngkah salajengna nyaéta mastikeun yén mesin pamaréntahan jalan kalayan rapih.
Salaku Ketua Komisi I DPRD Jawa Barat, hayu urang pastikeun yén unggal kawijakan lain ngan kuat sacara rétorika, tapi ogé sah sacara perizinan, tertib sacara administrasi, sarta éféktif dina palaksanaanana.
Lamun urang mampuh merapihkeun instrumen, nguatkeun birokrasi, sarta ngajaga komunikasi anu séhat, mangka visi pangwangunan Jawa Barat ka hareup lain ngan beuki karasa nyata, tapi ogé salawasna méré dampak anu nyata dina prakték pamaréntahan sapopoé pikeun ngajaga martabat palayanan publik. *
* Rahmat Hidayat Djati, Ketua Komisi I DPRD Jawa Barat, nganjrek di Bandung.
Comments