Ku: Abdul Rahman Malik
DINA sababaraha taun ka tukang, dunya pendidikan tinggi di Indonesia ngalaman parobahan gedé lantaran beuki raména mahasiswa anu ngagunakeun kecerdasan buatan (AI). Ti mimiti pikeun néangan rujukan nepi ka dijadikeun “asistén pribadi” dina nyieun tugas, AI ayeuna geus jadi bagian tina kahirupan akademik sapopoé. Fenomena ieu mucunghul bareng jeung beban kuliah anu beuki beurat, tuntutan produktivitas, jeung gampangna aksés kana téknologi.
Saeutik-saeutik gumantung kana AI sabenerna henteu salah lamun digunakeun kalawan bijaksana. Loba mahasiswa ngarasa kabantu sabab AI bisa nerangkeun materi kuliah ku cara anu leuwih basajan, ngagancangkeun pagawean, jeung méré rujukan anu hésé kapanggih. Di tengah padetna jadwal kuliah jeung kurangna waktu pikeun diajar mandiri, AI dianggap solusi instan anu cukup efektif.
Sanajan kitu, gumantung teuing kana AI ogé ngahudangkeun kahariwang. Sababaraha dosén nyaritakeun yén kamampuan mikir kritis mahasiswa mimiti nurun, utamana lamun mahasiswa ngan saukur nyalin jawaban tina AI tanpa dipikir deui. Ieu nunjukkeun yén téknologi anu kuduna dijadikeun alat diajar malah jadi “jalan pintas” pikeun nyingkahan prosés intelektual anu penting.
Tina sisi sosial, mahasiswa ayeuna mimiti ngalaman “kesenjangan literasi AI”. Anu biasa ngagunakeun téknologi biasana leuwih gancang beres tugasna batan anu henteu. Akibatna, kompetisi akademik teu deui ngan ukur soal kamampuan mikir, tapi ogé kamampuan ngoperasikeun alat digital. Hal ieu bisa ngalegaan jarak prestasi antarmahasiswa.
Tina sisi ékonomi, gumantung kana AI nyababkeun mucunghulna ékosistem anyar: aplikasi premium, layanan bot mayar, nepi ka kursus cara maké AI. Mahasiswa anu aya kamampuan ékonomi mah pasti leuwih diuntungkeun. Sedengkeun anu ekonomina terbatas ngan bisa maké fitur gratis anu loba wangenanna, nu antukna nambahan ketidakadilan dina dunya pendidikan.
Dina budaya akademik, AI saeutik-saeutik ngageser nilai orisinalitas mahasiswa. Lamun baheula mahasiswa reueus nulis esai tina pamikiranna sorangan, ayeuna sabagian malah silih tarung néangan prompt panghadéna. Ieu nimbulkeun patalékan: naha perguruan tinggi masih jadi tempat ngembangkeun intelektual, atawa geus robah jadi arena efisiensi berbasis téknologi?
Pikeun nyanghareupan fenomena ieu, larangan maké AI mah henteu cukup. Perguruan tinggi kudu méré pendidikan ngeunaan literasi digital, étika téknologi, jeung pentingna mikir kritis. AI kudu dijadikeun alat bantu, lain pangganti. Mun mahasiswa bisa ngamangpaatkeun AI kalayan cerdas bari tetep miara kamampuan analitisna, pendidikan tinggi di Indonesia bisa maju tanpa kaleungitan nilai-nilai dasarna.*
* Abdul Rahman Malik, mahasiswa Prodi Jurnalistik Fidkom UIN Sunan Gunung Djati, mikaresep pasualan kaum rumaja jeung pamuda pakotaan, nganjrek di Kabupaten Subang, Jawa Barat.
Comments